بررسی وضعیت مجموعه های نسخه های خطی و چاپ سنگی مراکز فرهنگی وابسته به نهاد کتابخانه های عمومی کشور و ارائه راهکارهای مطلوب

پژوهشگر: اکرم امیری

استاد راهنما: دکتر احمد شعبانی

دانشگاه: آزاد اسلامي واحد تهران شمال

تاريخ دفاع: تابستان ۱۳۹۰

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسي وضعيت نسخه‌هاي خطي و چاپ سنگي در مراكز فرهنگي وابسته به نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور و ارائه راهكارهاي مطلوب براي بهبود وضعيت موجود مي‌باشد. جامعه پژوهشي، تمامي كتابخانه‌هاي عمومي وابسته به نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور كه داراي نسخه‌هاي خطي و چاپ سنگي مشتمل بر 27 كتابخانه است. روش پژوهشي، توصيفي- پيمايشي و گردآوري داده‌ها با استفاده از 27 پرسشنامه در 27 كتابخانه عمومي سراسر كشور صورت گرفت و با استفاده از نرم افزار Excel مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج نشان داد كه 5883 جلد نسخه خطی و 17029 جلد چاپ سنگی  در این کتابخانه‌ها موجود است. 51 نفر در مقاطع مختلف در کنار وظایف دیگر در بخش های مختلف، در بخش نسخه‌های خطی و چاپ سنگی کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور فعالیت می‌کنند. تنها 7 درصد کتابخانه‌ها از دوره‌های ضمن خدمت بهره‌جویی داشته‌اند. اولویت محتوای موضوعی نسخه‌های خطی و چاپ سنگی، از نظر تعداد نسخه‌ها در هر کتابخانه به ترتیب عبارتند از: مذهبی، ادبیات، تاریخ، فلسفه و پزشکی. در خصوص حفاظت در 19 درصد کتابخانه ها، دما و نور و در 11 درصد کتابخانه ها، رطوبت کنترل می‌شود و 11 درصد کتابخانه‌ها، سیستم‌های کنترلی دما و رطوبت را بازرسی می‌کنند. 74/68 درصد نسخه‌های خطی و 31/52 درصد چاپ سنگی فهرست‌نویسی شده است. 7 درصد کتابخانه ها در حال دیجیتال‌سازی محتوا می‌باشند. در خصوص اشاعه، حدود 80 درصد کتابخانه‌ها به صورت دستی و در محل کتابخانه اطلاع‌رسانی می کنند. دسترس‌پذیری در 88 درصد کتابخانه‌ها برای افراد خاص و با شرایط خاص می‌باشد و شیوه بازیابی در 76 درصد کتابخانه‌ها، فهرست دستی، می باشد.

کليدواژه ها: چاپ سنگی، کتابخانه‌های عمومی، کتاب‌های خطی، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور