مقايسه كتابخانه‌هاي عمومي ايران در سال‌هاي 1385 و 1388 با كتابخانه‌هاي عمومي فنلاند

مقايسه كتابخانه‌هاي عمومي ايران در سال‌هاي 1385 و 1388

با كتابخانه‌هاي عمومي فنلاند

رديف	شاخص	سال 1385	سال 1388	فنلاند 2009
1	تعداد كتاب/ جمعيت	0.21 جلد	0.25 جلد	6.81 جلد
2	جمعيت/ كتابخانه	44788	41330	5934
3	زيربنا به ازاي 100 نفر	0.97 مترمربع	1.19 مترمربع	9.34 متر مربع
4	عضو/ جمعيت	1.4 درصد	2.2 درصد	40.31 درصد
5	امانت/ جمعيت	0.32 جلد	0.29 جلد	18.65 جلد

شرح شاخ‌ها

تعداد كتاب/ جمعيت: نشان مي‌دهد كه به ازاي هر نفر ساكن كشور چند كتاب در كتابخانه‌هاي عمومي موجود است.

جمعيت/ كتابخانه: نشان مي‌دهد كه هر كتابخانه به چند نفر از ساكنان كشور خدمات مي‌دهد.

زيربنا به ازاي 100 نفر: نشانگر اين است كه براي هر 100 نفر ساكن كشور چند متر مربع فضاي كتابخانه‌اي اختصاص داده شده است.

عضو / جمعيت: نشانگر اين است كه از هر 100 نفر ساكن كشور چند نفر عضو كتابخانه هستند.

امانت/ جمعيت: نشانگر سرانه امانت در كشور است، يعني به ازاي هر 1 نفر جمعيت چه ميزان كتاب در سال مذكور به امانت رفته است.

منابع:

براي استخراج اين آمار به وب‌سايت نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور و وب‌سايت آماري كتابخانه‌هاي عمومي فنلاند مراجعه شد.

بررسی تأثیر فرهنگ کارآفرینانة سازمانی بر خلاقیت و نوآوری در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور

بررسی تأثیر فرهنگ کارآفرینانة سازمانی بر خلاقیت و نوآوری در  نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور

 دکتر غلامعلي طبرسا

دانشيار دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهيد بهشتی

[e-mail]

سیامک محبوب

کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی

 [e-mail]

محمدرضا اسمعيلي‏گيوي   (نويسنده مسئول) 

دانشجوی دکتری مديريت سيستم‏ها، دانشگاه شهيد بهشتی

  [e-mail]

حميدرضا اسمعيلي‏گيوي

دانشجوی کارشناسی ارشد مديريت مالی، دانشگاه امام صادق(ع)

[e-mail]  

چکیده

هدف: هدف اين نوشتار، بررسی نقش فرهنگ سازمانی کارآفرینانه  به‌عنوان عاملی اساسی براي خلاقیت و نوآوری در کتابخانه های عمومی کشور است.

روش: اين پژوهش از نظر روش گردآوری داده¬ها، توصیفی و از نوع پیمایشی بوده و داده¬های اولیه از طریق پرسشنامه گردآوری شده است. براي سنجش ابعاد فرهنگ سازماني کارآفرینانه از پرسشنامه مک‌گیور (2003) استفاده شد و سنجش خلاقيت و نوآوري به‌وسيلة پرسشنامة استاندارد اسلان پاول (2006) انجام شده است. جامعة آماري تحقيق، تمام کارکنان صف و ستاد نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور (4700 نفر) است. براي نمونه‌گيري از روش نمونه‏گيري تصادفي ساده استفاده شد و تعداد 150 پرسشنامه توزیع و در نهايت 116پرسشنامه جمع‌آوری شد.

يافته‌ها: بررسی داده‌هاي گردآوري ‌شده (به کمک نرم‌افزار 5/8 LISREL و SPSS) با استفاده از آزمون علامت و تحليل مسير نشان داد كه فرهنگ کارآفرینانه سازمانی بر خلاقیت و نوآوری تأثیر مثبت و معناداری دارد. همچنين نتايج آزمون علامت نشان داد كه از بين ابعاد مختلف فرهنگ كارآفرينانه، بُعد ارزشمندی کار و تفریح و سرگرمی در وضعیت مطلوبی می-باشند و سایر ابعاد فرهنگ سازمانی شامل جسارت، تحمل انحراف خلاق، تهاجم بی‌ثمر، ریسک‌پذیری، ارتباط باز، همکاری و تشریک مساعی، نوآوری پیش فعال، کلام و همچنین فرهنگ سازمانی کارآفرینانه  نیز در وضعیت نامطلوبی می¬باشد.

اصالت‌/ارزش: يافته‌هاي اين پژوهش مي‌تواند به مديران نهاد كتابخانه‌هاي عمومي در شناسايي ضعف‌ها و قوت‌هاي ابعاد مختلف فرهنگ‌ سازماني مؤثر در خلاقيت كمك كند.

كليدواژه‌ها: خلاقیت، نوآوری،  فرهنگ سازمانی کارآفرینانه، نهاد کتابخانه‌هاي عمومی كشور، كتابخانة عمومي، تحليل مسير

 

منبع:

طبرسا، غلامعلي و ديگران - ۱۳۸۹- بررسی تأثیر فرهنگ کارآفرینانة سازمانی بر خلاقیت و نوآوری در  نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور. تحقيقات اطلاع‌رساني و كتابخانه‌هاي عمومي، ۱۶-۱- ص. ۵-۲۲.

زمينه هاي پژوهش در كتابداري و اطلاع‌رساني پيشرو

زمينه هاي پژوهش در كتابداري و اطلاع‌رساني

عرصه‌های پژوهشی کتابداری با محوریت نهاد اجتماعی کتابخانه

• مدیریت کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی: کتابخانه به عنوان یک سازمان همواره ‌نیازمند مدیریتی خردمندانه ‌است، تا بتواند در سایه‌ آن مدیریت به‌ اهداف خود دست یابد. بر این اساس، همچون گذشته، مدیریت کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی یکی از عرصه‌های پژوهشی این رشته محسوب می‌شود. مهمترین موضوعهای قابل بحث در این محور عبارتند از: تدوین برنامه‌های راهبردی برای کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی، استفاده ‌از دانش مدیریت در اداره بهینه کتابخانه‌ها، مدیریت منابع انسانی در کتابخانه‌ها، حرفه‌مداری در کتابداری، اخلاق حرفه‌ای، راهکارهای درآمدزایی و استقلال مالی کتابخانه‌ها، تاثیر تغییرات نیازها و انتظارات کاربران بر طراحی ساختمان کتابخانه‌ها و موارد مشابه.

• توسعه خدمات کتابخانه‌ها: بی‌تردید موفقیت هر کتابخانه‌ نزد کاربران آن، بیش از هر چیز مرهون کیفیت و کمیت خدماتی است که‌ ارائه می‌دهد. ارزش هر کتابخانه بیش از آنکه وابسته به بزرگی مجموعه منابع آن باشد به کیفیت خدمات آن بستگی دارد. مهمترین موضوعهای مربوط به‌این محور عبارتند از: گسترش خدمات جانبی کتابخانه‌ها، گسترش خدمات غیر حضوری: نظیر خدمات تلفنی، الکترونیکی، خدمات تحویل مدرک، اشاعه گزینشی اطلاعات، خدمات نوین کتابخانه‌های سیار، گسترش خدمات به کاربران در مناطق دوردست، و استفاده‌از فناوری ‌تلفن همراه در ارائه خدمات.

• اشتراک منابع و همکاریهای بین کتابخانه‌ای: با توجه به حجم عظیم و روزافزون منابع چاپی و الکترونیکی امروزه هیچ کتابخانه‌ای نمی‌تواند به تنهایی پاسخگوی نیازهای کاربران خود باشد. از این رو اشتراک منابع و همکاریهای بین کتابخانه‌ای ضرورتی اجتناب ناپذیر است. نمونه‌هایی از محورهای پژوهشی در این زمینه عبارتند از: امکان‌سنجی گسترش شبکه‌های همکاریهای بین کتابخانه‌ای، پروژه‌های دیجیتال‌سازی منابع چاپی، همکاریهای کنسرسیومی در خرید منابع، مجموعه‌سازی منابع الکترونیکی، دسترسی به مجله‌های الکترونیکی، کاربردهای نوین فناوری در همکاریهای بین کتابخانه‌ای مثل فهرستگانهای پیوسته و تعامل کتابخانه با سایر سازمانهای مرتبط مثل آرشیوها و موزه‌ها.

• تعامل با کاربران: کاربران هر کتابخانه و نیاز آنان همواره در کانون توجه متخصصان این رشته بوده ‌است. بر همین اساس، کسب شناخت بیشتر در این زمینه، محور بسیاری از تحقیقات بود و هست. عمده ترین موضوعهای قابل بررسی در این حوزه عبارتند از: آموزش مهارتهای سواد اطلاعاتی به کاربران نهایی، تربیت کاربران مستقل و یادگیرندگان مادام‌العمر، مشارکت کاربران در امور کتابخانه، همکاری با سازمانهای مردم‌نهاد حامی فعالیتهای کتابخانه‌ای.

• توسعه ‌نقش فرهنگی و اجتماعی کتابخانه: کتابخانه ‌نهادی اجتماعی است که برای خود رسالتی فرهنگی قائل است. هر گام مثبت در جهت ارتقاء نقش اجتماعی و فرهنگی کتابخانه‌ها می‌تواند در این زمینه مفید باشد. نمونه موضوعهای قابل طرح در این حوزه عبارتند از: راهکارهای گسترش خدمات کتابخانه‌های عمومی، تجهیر کتابخانه‌های روستایی، گسترش فرهنگ مطالعه و ترویج علم، ارتقاء پذیرش علم در جامعه، و موارد مشابه.

• خدمات کتابخانه به کاربران با نیازهای ویژه: هر چند معمولاً در تصمیم‌گیریهای مدیران کتابخانه‌ها نیاز اکثریت و عموم کاربران اولویت دارد، اما نباید نیازهای گروهای خاص را نادیده گرفت. مثلاً در مطالعاتی می‌توان به جستجوی راهکارهایی برای ارتقاء دسترس‌پذیری خدمات کتابخانه برای گروههایی مثل بزرگسالان نوسواد، کاربران با معلولیتهای جسمی و ذهنی، اقلیتهای قومی، زبانی و مذهبی، و کودکان کم توان یا ناشنوا پرداخت.

• توسعه‌ نقش آموزشی کتابخانه‌ها: یکی از اصلی‌ترین وظایف کتابخانه‌ها نقش آموزشی آنها برای گروههای مختلف است. همه جنبه‌های آموزشی و فرهنگی کتابخانه در یک جامعه ‌اطلاعاتی می‌تواند مبنای پژوهشهای متعددی قرار گیرد. این جنبه ‌از حرفه کتابداری ‌تا حدی اهمیت دارد که کتابخانه‌های آموزشگاهی و دانشگاهی خود دو گروه مستقل از انواع کتابخانه‌ها به شمار می‌آیند و هر یک، با توجه با جامعه مخاطب خود، در فعالیتهای آموزشی سطوح مختلف، از ابتدایی ‌تا تحصیلات تکمیلی، نقش دارند.

• کاربرد فناوریهای ‌تعاملی مبتنی بر محیط وب در کتابخانه‌ها: با ظهور وب اجتماعی که ‌امکان تعامل همزمان تولید‌کنندگان و مصرف‌کنندگان اطلاعات را فراهم آورد، زمینه‌های ‌تازه‌ای برای ‌تحقیقات جدید این رشته پدیدار گشت. از آن جمله می‌توان به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر وب، وبلاگها به عنوان ابزار اشاعه و تعامل اطلاعات، و پادکستها اشاره کرد.

آموزش کتابداری: ایجاد و ارتقاء مهارتهای مورد نیاز متخصصان کتابداری و اطلاع‌رسانی محور اصلی آموزش این رشته را در دوره‌های آموزش دانشگاهی و ضمن خدمت تشکیل می دهد. نمونه‌هایی از موضوعات مرتبط به ‌این زمینه عبارتند از: آموزش رسمی و آموزش ضمن خدمت کتابداران، بازنگری در برنامه درسی کتابداری، اعتبار سنجی گروههای آموزشی، تطبیق برنامه درسی با نیازهای بازار کار، و تقویت مهارتهای فناوری و ارتباطی دانشجویان کتابداری.

عرصه‌های پژوهشی علم اطلاعات با محوریت عنصر بنیادی اطلاعات و دانش

• ذخیره و بازیابی اطلاعات: اگر ذخیره و بازیابی اطلاعات را شالوده مباحث بنیادی علم اطلاعات معرفی کنیم، شاید سخنی به گزاف نگفته‌ایم. چرا که تقریباً همه ‌امور اصلی این رشته به ‌نوعی با ذخیره و مهمتر از آن با بازیابی اطلاعات مرتبط است. مباحث عمده در این حوزه عبارتند از: مفهوم ربط و عوامل مفهومی و محیطی موثر بر آن، بازنمایی متن و تحلیل محتوای مدارک، بازیابی چند زبانه، شناخت پرسشهای کاربران، بازیابی ‌تصویر، بازیابی چندرسانه‌ای‌ها، تحلیل پرسش کاربران در بازیابی اطلاعات، بازنویسی استراتژی جستجو، خوشه‌بندی، بازیابی چندوجهی، معیارهای رتبه‌بندی نتایج بازیابی، معماری موتورهای کاوش، و پایگاهها و بانکهای اطلاعاتی.

• رفتارهای اطلاعاتی: از چهار دهه گذشته تا کنون، زمانی که به تدریج متخصصان علم اطلاعات نگاه خود را از منابع اطلاعاتی به‌ سوی کاربران و استفاده‌کنندگان از این منابع معطوف کردند، شاخه‌ای مستقل در این رشته پدید آمد که امروزه آن را رفتار اطلاعاتی انسان می‌نامند. مهمترین زمینه‌های ‌تحقیق در این حوزه عبارتند از: رفتارهای اطلاع‌جویی، تدوین نظریه‌های نوین، رفتارهای اطلاع‌یابی گروهها و حرفه‌های خاص مثل پزشکان، مدیران ارشد سازمانها و غیره.

• سازماندهی دانش: بی‌تردید یکی از اصلی‌ترین رسالتهای کتابداران و متخصصان اطلاع‌رسانی سازماندهی دانش است. تقریباً اغلب دروس تخصصی این رشته به‌ نوعی به‌ سازماندهی دانش مربوط می‌شود. انعکاس اهمیت موضوع سازماندهی دانش به خوبی در عرصه‌های پژوهشی این رشته‌ نیز مشهود است. مباحثی بنیادی مثل: اصلاحنامه‌ها و هستی‌شناسیها، نمایه‌سازی و چکیده‌نویسی، ابرداده‌ها، مهار واژگانی، بازیابی به زبان طبیعی، و موارد مشابه در این دسته جای می‌گیرند.

• نظامهای اطلاعاتی: نظامهای اطلاعاتی که‌ امکان ذخیره و بازیابی داده‌ها را فراهم می‌کنند از ابزارهای اصلی کار کتابداران و متخصصان اطلاع‌رسانی محسوب می‌شوند. متخصصان علوم رایانه در فرایند طراحی، ساخت، داده‌پردازی و ارزیابی این سیستمها از مشاوره کتابداران بهره می‌گیرند. بر این اساس، موضوعاتی نظیر تعامل و طراحی نظامهای اطلاعاتی، ارزیابی این نظامها و موارد مشابه در این دسته قرار دارند.

• مطالعات کاربرمدار: هر تحقیقی که در این رشته ‌انجام شود و کانون توجه محقق در آن بر کاربر منابع اطلاعاتی و نیازها و ویژگیهای او باشد در زمره مطالعات کاربرمدار قرار می‌گیرد. نمونه تحقیقات در این زمینه عبارتند از: مطالعات کیفی برای درک بهتر نیازها و ویژگیهای استفاده‌کنندگان از منابع اطلاعاتی.

• استفاده‌از منابع اطلاعات: نوع و میزان بهره‌مندی گروههای مختلف از منابع اطلاعاتی حوزه تحقیقاتی گسترده‌ای است که تا کنون مورد توجه محققان این رشته بوده ‌است. مهمترین مباحثی که در این بخش می‌گنجند عبارتند از: نیاز اطلاعاتی، نوع استفاده و مسائل حقوقی استفاده‌ از اطلاعات، حق مولف، سرقت علمی، حق دسترسی آزاد به‌ اطلاعات، حریم خصوصی و امنیت اطلاعات و شکاف دیجیتالی.

• سنجشهای کمّی فرایند تولید، انتشار و استفاده ‌از اطلاعات: اندازه‌گیریهای کمّی مراحل مختلف تولید، توزیع و بهره مندی از منابع اطلاعاتی خود زمینه مستقلی است که تا کنون موضوع مطالعات فراوانی بوده‌است. از جمله می‌توان به کتابسنجی، اطلاع‌سنجی، علم‌سنجی، و وب‌سنجی اشاره کرد.

• تعامل انسان با رایانه: هرچند این حوزه بیشتر مربوط به متخصصان رایانه ‌است، اما بسیاری از مباحث کاربرمدار آن و به ویژه موضوعاتی که به ‌نظامهای بازیابی اطلاعات مربوط می‌شوند، با علم اطلاعات در ارتباطند. نمونه‌هایی از مباحث موجود در این زمینه عبارتند از: رابط کاربر، طراحی و ارزیابی سایتهای وبی، و ارزیابی ابزارهای کمکی در نظامهای بازیابی اطلاعات.

• مدیریت اطلاعات و مدیریت دانش: مهمترین موضوعات در این زمینه عبارتند از: فرایندهای مدیریت دانش، خلق، ثبت، سازماندهی، انتقال و اشتراک دانش، شناسایی و مدیریت منابع دانش عینی و دانش ضمنی، بررسی ارزشهای افزوده و ارزشهای پنهان دانش، کارآفرینی و نوآوری در سازمانهای دانش مدار.

• پیوند علم ارتباطات با علم اطلاعات: علم ارتباطات یکی از نزدیکترین رشته‌ها به علم اطلاعات است و در بسیاری از موضوعهای پژوهشی این رشته همپوشانی قابل توجهی از این دو به چشم می‌خورد. مثلاً موارد ذیل نمونه‌هایی از مباحث حاصل از این پیوند هستند: جامعه‌اطلاعاتی، ارتباط علمی، جامعه شناسی دانش، تحلیل استنادی، کارآیی علمی، بهره‌وری علمی، تاثیر علمی، فرایند تولید علم  و همترازخوانی در مجلات علمی.

• مبانی نظری در علم اطلاعات: هرچند بیش از نیم قرن از تولد علم اطلاعات به عنوان مرتبط‌ترین و نزدیکترین حوزه علمی ‌به کتابداری می‌گذرد، اما هنوز متخصصان این رشته در تعریف آن و تعیین مرزهای آن با رشته‌های مجاور به پاسخهای قانع‌کننده‌ای نرسیده‌اند. در واقع به دلیل ماهیت سیال، پویا و غیر قابل تعریف اطلاعات به عنوان درون مایه و عنصر بنیادی این رشته، ارائه تعریفی جامع و مانع از آن کار دشواری است. از سویی دیگر، در کنار تمام توجهات به مسائل کاربردی و عملی، علم اطلاعات هنوز در جستجوی استحکام مبانی نظری خود است. تحقق این هدف نیازمند انجام تحقیقات بنیادی در این زمینه ‌است که خود عرصه‌ای پویا را در کنار زمینه‌های دیگر تشکیل می دهد.

 

منبع:

منصوريان، يزدان - ۱۳۸۹- ۲۰ عرصه پژوهش پيشتاز در كتابداري و اطلاع‌رساني- عطف- ۶ مرداد

http://www2.atfmag.net/1389/05/06/20-research-in-library-science/

كاركرد كتابخانه‌هاي عمومي در آمريكا و متمم اول قانون اساسي

كاركرد كتابخانه‌هاي عمومي در آمريكا و متمم اول قانون اساسي

کتابخانه‌ها از ضروریاتِ آزادی‌های مصرح در متمم اول قانون اساسی هستند. آن‌ها با ایجاد بستری برای پذیرش و توزیع عقاید و نظرات، به رشد و بالندگی آزادی گفتار کمک می‌کنند. کتابخانه‌ها دسترسی به اطلاعات راجع به سیاست را امکان‌پذیر می‌سازند، مواد و منابع لازم را برای رأی‌گیری فراهم می‌کنند، و نظرات و خواسته‌های عموم مردم را گردآوری می‌کنند. آن‌ها با داشتن فضایی برای گفتگوی عمومی از آزادی اجتماعات حمایت می‌کنند و حتی این فضا در مناسبت‌های گوناگون به عنوان محلی برای گردهمایی‌های مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کتابخانه‌ها همچنین ارائه‌کننده‌ خدمات اینترنت هستند که منبع مهمی برای دستیابی به اطلاعات و گسترش آزادی مطبوعات به شمار می‌رود. و سرانجام این که کتابخانه‌ها به دلیل خدماتی که ارائه می‌کنند، معمولاً محل تضارب آرا و حتی مجادلات هستند.

 در طرح McCormick Freedom4  در چهار بخش نقش عمده كتابخانه‌ها در سنگر و عرصه‌ی منازعه بر سر متمم اول قانون اساسی مورد بحث قرار مي‌دهد:

• چالش افکار و عقاید:
  شاید گسترده‌ترین و ادامه‌دارترین مسأله‌ای که کتابخانه‌ها با آن روبرو هستند، چالش‌های ناشی از مطالب جدال‌برانگیز و سانسور است.
• دسترسی به اطلاعات:
  اینترنت انقلابی در نحوه‌ی دسترسی مردم به اطلاعات به وجود آورده است. دنیای دسترسی آزاد اینترنت پرسش‌هایی را در میان والدین و اعضای انجمن درباره‌ این که کدام اطلاعات باید دسترس‌پذیر و کدام محدود باشد، ایجاد کرده است. این بخش دارای قسمتی تعاملی به نام «شما فیلتر کنید» است که در آن وبسایت‌های دارای محتوای پرسش برانگیز معرفی می‌شوند و از شما سؤال می‌شود آیا به نظر شما دسترسی به محتوای آن‌ها باید مسدود شود یا نه.
• توجه به کودکان:
  آیا کتابخانه‌ها مسؤولیتی در قبال جلوگیری از دسترسی کودکان به منابع بحث‌انگیزی که کاملاً به بزرگسالان اختصاص یافته‌اند، دارند؟ این بخش به بررسی تصمیم مهم دیوان عالی در حمایت از حق یک دانش‌آموز در دسترسی به اطلاعات اختصاص دارد.
• گردهمایی‌های بحث‌‌انگیز:
  کتابخانه‌ها فضای لازم برای وقوع آزادی اجتماعات را فراهم می‌کنند، اما سؤالی که در این باره وجود دارد این است که محدودیت‌های مناسب برای فعالیت در این فضاها کدام است؟ محتوای این بخش به بررسی آزادی اجتماعات مندرج در متمم اول قانون اساسی، از تحصن تا همایش‌های مذهبی، را در بر می‌گیرد.

برگرفته از:

محمدي‌نژاد، مريم. ۱۳۸۸. كتابخانه‌ها و متمم اول قانون اساسي ايالت متحده امريكا. عطف. شماره دوم.

http://www2.atfmag.net/1389/05/06/libraries-and-first-amendment/

كتابخانه‌هاي عمومي فنلاند در سال 2009 از نگاه آمار

كتابخانه‌هاي عمومي فنلاند در سال ۲۰۰۹ از نگاه آمار

بر اساس رتبه‌بندي كتابخانه‌هاي عمومي جهان كه در سال 1388 صورت گرفت  فنلاند رتبه نخست را در بين 39 كشور به دست آورد. از اين روي رصد مداوم اين كشور مي‌تواند راهنمايي براي جهت‌گيري‌هاي آتي كتابخانه‌هاي عمومي ما باشد. لذا با مراجعه به وب‌سايت آماري كتابخانه‌هاي عمومي فنلاند  آمار سال 2009 استخراج گرديد. خلاصه اين آمار به شرح ذيل مي‌باشد.

آمار پايه

جمعيت: 5.298.858 نفر

سال: 2009

آمار كليدي

تعداد كل منابع مجموعه/ جمعيت=56/7 جلد

تعداد كتاب/ جمعت=81/6 جلد

تعداد مواد چاپي غير كتابي/ جمعيت=75/0

تعداد منابع موسيقي/ جمعت=42/0

تعداد منابع بصري/ جمعيت=15/0

 

تعداد كل منابع افزده شده به مجموعه در سال/ (جمعت* 1000)=49/396

تعدادكتابهاي افزده شده به مجموعه در سال/ (جمعت* 1000)=12/334

تعداد مواد چاپي غير كتابي افزده شده به مجموعه در سال/ (جمعيت*1000)=37/62

تعداد منابع موسيقي افزده‌شده به مجموعه در سال/ (جمعيت*1000)=99/26

تعداد منابع بصري افزده‌شده به مجموعه در سال/ (جمعيت*1000)=34/20

 

ميزان افزايش مجموعه/ كل مجموعه موجود =25/5 %

ميزان افزايش كتابها/ كل مجموعه كتابهاي موجود=90/4 %

ميزان افزايش مواد چاپي غير كتابي/ كل مجموعه مواد چاپي غير كتابي موجود=37/8 %

ميزان افزايش منابع موسيقي/ كل مجموعه منابع موسيقي موجود=50/6 %

ميزان افزايش منابع بصري/ كل مجموعه منابع بصري موجود=40/13 %

 

تعداد پيايندها/ (جمعيت*1000)=07/17 جلد

 

وجين/ مجموعه=40/6 %

 

رشد مجموعه= فراهم‌آوري- وجين=462.088 – (منفي)

 

چرخه امانت= تعداد كل امانت/ تعداد كل منابع مجموعه=46/2

تعداد امانات كتاب/ تعداد كتاب=02/2

تعداد امانات مواد چاپي غير كتابي/ تعداد مواد چاپي غير كتابي=47/6

تعداد امانات منابع موسيقي/ تعداد منابع موسيقي=53/3

تعداد امانات منابع بصري/ تعداد منابع بصري=08/10

 

تعداد كل امانت/ جمعبت=65/18

تعداد امانت كتاب/ جمعبت=76/13

تعداد امانت مواد چاپي غير كتابي/ جمعيت=82/4

تعداد امانت منابع موسيقي/ جمعبت=47/1

تعداد امانت منابع بصري/ جمعيت=53/1

 

تعداد امانات بين كتابخانه‌اي/(جمعيت*1000)=48/69

 

تعداد كل امانات/ جمع كل ساعات كاري=86/70

 

تعداد امانت از كتابخانه سيار/ تعداد كل امانات=52/7 %

 

تعداد امانت از كتابخانه‌هاي قايقي/ تعداد كل امانات=00/0 %

 

بهاي هر امانت= هزينه‌ها در سال آماري/ تعداد كل امانات=92/2 يورو

 

تعداد كل بازديدها/ جمعيت=26/10

 

تعداد كل بازديدها/ جمع كل ساعات كاري=97/38

 

هزينه بازيد از كتابخانه= هزينه در سال آماري/ تعداد كل بازيدها=32/5 يورو

 

تعداد كل اعضا/ جمعت=31/40 %

 

هزينه در سال آماري/ جمعيت=55/54 يورو

 

هزينه خريد مواد كتابخانه‌اي/ جمعيت=50/7 يورو

هزينه خريد كتاب/ جمعيت=77/4 يورو

 

هزينه كاركنان/ جميت=51/30 يورو

 

تعداد روزهاي آموزش كاركنان/ كل سال=12/3

 

فضا (متر مربع)/ (جمعيت*1000)=48/93 متر مربع

 

اقتصاد=(هزينه كاركنان+ هزينه خريد مواد كتابخانه‌اي)/(تعداد كل بازيد از كتابخانه+ تعداد كل امانت)=31/1

 براي گزارش كامل‌ و جزئي‌تر فايل ضميمه را دانلود كنيد.

كتابخانه در بستر زندگي شهري

كتابخانه در بستر زندگي شهري

سپيده مسعودي نژاد

دانشجوي دكتري معماري دانشگاه شهيد بهشتي

[e-mail]

چكيده

يكي از دلايل بي‌اقبالي كتابخانه‌هاي عمومي از سوي جامعه ايران را بايد در ضعف برنامه‌ريزي و طراحي فضاهاي بيروني كتابخانه جستجو كرد. محبوس شدن كتابخانه در ساختماني اداري‌گون با جوي خشك و رسمي و جداشدن كامل ساختمان از زندگي روزمره مردم، مانع ايجاد تعاملي سازنده ميان مردم و كتابخانه شده، مراجعه به آنرا به فعلي نادر در جريان زندگي افراد بدل كرده است.

اين نوشتار با تاكيد بر اهميت طراحي فضاي بيروني كتابخانه‌ها در حل اين مسئله به دنبال راهكاري در طراحي، براي افزايش جذابيت و پويايي آنهاست.

به اين منظور ابتدا نظرياتي را براي افزايش دعوت‌كنندگي بنا و پيوند سازنده‌ي آن با زندگي شهري مطرح مي‌كند. اين مباحث به روش مطالعه كتابخانه‌اي و مطالعه نمونه‌هاي موردي گردآوري شده است. سپس، پروژه كتابخانه مركزي كاشان تعريف گرديده‌، تحقق‌پذيري نظريات مذكور در طراحي اين پروژه آزمون شده و در پايان، نتيجه عملياتي آنها معرفي مي گردد. بخشي از مطالب اين قسمت بر اساس مطالعات ميداني به دست آمده است.

* اين مقاله برگرفته از پايان‌نامه دوره كارشناسي ارشد مولف است.

ارائه شده در همايش ملي معماري فضاهاي كتابخانه‌اي 4-5 آذرماه 1388- اصفهان

بازخواني مفاهيم فضايي جهت طراحي فضاي كتابخانه

بازخواني مفاهيم فضايي جهت طراحي فضاي كتابخانه

سيد مهدي مداحي

مدير گروه معماري و عضو هيات علمي موسسه آموزش عالي خاوران

[e-mail]

سيد محمد صادق يزدان‌پرست

مدرسس موسسه آموزش عالي خاوران

چكيده

معماري، گذشته از اينكه فضاهاي جالب و در خور توجه خلق مي‌كند، هنري است كه به شيوه بيان ويژگي‌ها و توانايي‌هاي ذهني آناني كه بايد با معماري زندگي كنند و بطور كلي به شيوه درك زندگي كمك مي‌كند. از اين منظر مسلما تاثير محيط مصنوع بر افراد، كاملا قابل توجه بوده و براي گسترش معماري كه واري كاركردگرايي ساده است، مي‌تواند مهم جلوه نمايد.

با توجه به اينكه انتقال اطلاعات و پردازش‌هاي انساني، مسير طي شده خود را به صورت كامل در جامعه‌ي ما نگذرانده است، سبب شده وابستگي به كتاب به عنوان ابزاري جهت نشر داده‌ها، با كمترين استقبال همراه باشد.

سرانه بسيار پايين ميزان ساعات مطالعه در روز (حدود 20 تا 30 دقيقه در روز) گواه بر اين ماجراست. اين ضعف حتي در شكل‌گيري فضاي كتابخانه به عنوان فضايي كه امكان دسترسي رايگان و يا با هزينه كم را به انبوهي از اطلاعات و براي همه فراهم مي‌آورد، مشهود است.

ضعف‌هاي شديد كمي و كيفي در بهر‌ه‌گيري از فضا و در نوع پيوند با محيط اطراف، ناشناس بودن فضاي كتابخانه براي محله و شهر، تبديل نشدن به عنوان يك نشانه در موقعيت، عدم ايجاد گوناگوني فضايي در ارتباط رفتاري با محيط اطراف، محدوديت و ضعف شديد در تنوع فضايي در محيط داخلي و حتي نبود كيفيت‌هاي فضايي در محيط كتابخانه، دوري از تكنولوژي روز براي اينگونه فضاها و ... از مسائلي است كه سبب شده محيط كتابخانه امروز پايگاه حضور مخاطب نگردد.

با اين باور است كه مي‌خواهيم با طرح و بررسي اين كيفيت‌ها به ارائه الگوهاي مناسبي در طرح كتابخانه دست يابيم.

كليدواژه‌ها: معماري، محيط انسان‌گرا، رشد فرهنگ كتابخواني، كيفيت‌هاي فضايي در كتابخانه.

ارائه شده در همايش ملي معماري فضاهاي كتابخانه‌اي 4-5 آذرماه 1388- اصفهان

ارزيابي برنامه‌ريزي فضايي كاربري‌هاي كتابخانه‌هاي عمومي در فضاي شهري: نمونه موردي منطقه 22 تهران

ارزيابي برنامه‌ريزي فضايي كاربري‌هاي كتابخانه‌هاي عمومي در فضاي شهري: نمونه موردي منطقه 22 تهران

نيشتمان كريمي

دانشجوي كارشناسي ارشد شهرسازي، برنامه‌ريزي شهري و منطقه‌اي دانشگاه شهيد بهشتي

آناهيتا كرماني

دانشجوي كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه شهيد بهشتي

مقدمه: اين مقاله ويژگي‌اي فرهنگي و اقتصادي و ميان‌كنش‌هاي اجتماعي و فضايي تاثيرگذار بر روي استفاده از كتابخانه را بيان مي‌كند. سپس به معرفي استانداردهاي سطح سرانه، موقعيت بهينه در به حداكثر رساندن كارايي كتابخانه،‌ روش‌شناسي مدل‌هاي قرارگيري كتابخانه در فضاي شهر، تعريف واحدهاي همسايگي بر اساس كتابخانه و ... مي‌پردازد.

هدف: هدف از اين مقاله ارزيابي موقعيت مكاني وضع موجود كتابخانه‌ها و پيشنهاد مكان‌هاي بهينه كتابخانه، جهت قرارگيري آن در سطح منطقه 22 شهر تهران با توجه به ويژگي‌هاي اقتصادي و فرهنگي استفاده‌كنندگان از خدمات كتابخانه در هر منطقه، واحدهاي همسايگي و رعايت حسن همجواري با ساير كاربري‌ها است. اين مقاله سعي در كاربردي كردن استانداردهاي مكان‌يابي كاربري‌ها با تاكيد بر كاربري كتابخانه در برنامه‌ريزي شهري دارد.

روش: تحليل جمعيتي، اقتصادي و نوع غالب كاربري در هر منطقه، بررسي كمبودهاي سطح سرانه، بررسي مكان‌هاي اختصاص‌يافته به اين كاربري و شيوه پراكنش آن در سطح شهر و مكان‌يابي نامناسب كتابخانه در يك واحد همسايگي نامناسب از طريق طرح پرسش از استفاده‌كنندگان كتابخانه و مطالعات ميداني، پرداخته شده است. سپس نحوه مكان‌يابي كل كتابخانه‌ها در اين منطقه با مدل واحد همسايگي مورد مطابقت قرار گرفته است. روش پژوهش مطالعه موردي است.

كليدواژه‌ها: مكان‌يابي كتابخانه، كارايي كتابخانه، برنامه‌ريزي فضايي، واحدهاي همسايگي، سطح سرانه، كاربري زمين، ارزيابي مكان، مديريت شهري

ارائه شده در همايش ملي معماري فضاهاي كتابخانه‌اي 4-5 آذرماه 1388- اصفهان